Rodzaje stresu

K. Korzeniowski

Problematykę stresu można rozpatrywać bardzo różnorodnie. Z tego tez względu wyróżnia się wiele rodzajów stresu. W jednym z podstawowych podziałów wyróżnia się stres fizyczny, psychiczny i organizacyjny.

Stres fizyczny objawia się poprzez automatyczne reakcje, które często określa się również mianem przewidywalne. Nad tymi reakcjami organizmu człowiek najczęściej nie ma kontroli. Występują one w postaci przyspieszonego bicia serca, bladości, napięcia mięśni, drżenia rąk, zmiany ciśnienia krwi, suchości w ustach i gardle, bezsenności czy bólu głowy.

Stres psychologiczny jest takim stanem organizmu, który powstaje najczęściej w wyniku ciągłych zdarzeń, a nie wydarzenia jednostkowego. Siła tego typu stresu uzależniona jest od indywidualnych zdolności człowieka do radzenia sobie ze stresem, bowiem reakcje psychiczne w tym względzie można wyćwiczyć.

Stres organizacyjny to z kolei system wsparcia oraz sposób, w jaki jednostka radzi sobie w życiu. Objawia się on również w pojmowaniu własnej osoby i samoocenie.

Niezależnie od tego, z którym rodzajem stresu mamy do czynienia, bez wątpienia wpływa on na powstawanie zmian w organizmie człowieka. Na poziomie psychicznym nadmierny i/lub przewlekły stres powodować może lęki i depresję. Na poziomie funkcji fizycznych stres prowadzić może do pojawienia się dolegliwości psychomotorycznych i innego typu problemów ze zdrowiem. Na poziomie organizacyjnym działanie stresu wpływa niekorzystnie na komunikację międzyludzką, wyniki w pracy, motywację, a także może przyczynić się do pojawienia zjawiska zwanego wypaleniem zawodowym.

W innym przypadku stres podzielony zostaje na dwa rodzaje: stres psychiczny i fizjologiczny. Stres psychiczny wywołany zostaje przez bodziec zewnętrzny lub wewnętrzny (stresor), co powoduje powstanie napięcia emocjonalnego, które prowadzi do ogólnej mobilizacji organizmu. Długotrwałe działanie tego rodzaju stresu może skutkować zaburzeniami w funkcjonowaniu organizmu, wyczerpaniem czy chorobami psychosomatycznymi.

Stres fizjologiczny objawia się poprzez ogół zmian powstających w wyniku różnorodnych czynników uszkadzających, jakimi mogą być: zranienie, oziębienie czy przegrzanie.

Sytuacje stresowe występują w życiu człowieka nieustannie. Pojawiać się mogą nawet bez określonej przyczyny. Również w przypadku, gdy nie istnieje żadne realne zagrożenie w naszym umyśle mogą pojawić się obawy i troski przed ewentualnym niepowodzeniem. W nietypowych sytuacjach organizm człowieka mobilizuje się i jest gotowy do interwencji. Należy jednak pamiętać, że stres pojawia się nie tylko w sytuacjach problemowych. Może być także reakcją towarzyszącą pozytywnym wydarzeniom życiowym. Pojawienie się stresu w takim momencie jak otrzymanie awansu, podwyżki czy wyróżnienia motywuje i dodaje sił.

Z tego też względu stres można także podzielić na pozytywny (mobilizujący) i negatywny (destrukcyjny). Stres mobilizujący ma działanie pozytywne, jedynie w momencie, gdy występuje rzadko. Wówczas, stanowi także napęd do podejmowania wyzwań i stawiania czoła trudnym zadaniom. Stres mobilizujący wspomaga koncentrację i refleks, wyostrza zmysły, sprawia, że mózg działa wydajniej. Tego rodzaju działanie stresu jest jak najbardziej pomocne w życiu codziennym. Niemniej jednak, gdy nasze zapotrzebowanie na adrenalinę okazuje się być stałe, stres pozytywny może przerodzić się w negatywny i mieć zupełnie inne działanie. W takim przypadku może skutkować bezsennością, apatią, płaczliwością, niecierpliwością, bólami głowy, gniewem, przesadnie emocjonalnymi reakcjami, a nawet depresją.

Z fizjologicznego punktu widzenia stres pozytywny i negatywny nie różnią się między sobą, bowiem w ten sam sposób aktywują organizm człowieka. Różnice pojawiają się jedynie w sensie psychologicznym. Zły stres (dystres) niesie za sobą cierpienie i dezintegrację. Stres dobry (eustres) pomimo trudności jest motywatorem do działania, rozwoju i osiągnięć. Wiele zależy od nas samych, z jakim rodzajem stresu mamy do czynienia.