HTZ – Hormonalna terapia zastępcza

Preparaty lecznicze „konwencjonalnej“ terapii HTZ (zawierające albo wyłącznie estrogen, albo estrogen w skojarzeniu z progestyną) są zarejestrowane jako środki pomagające w łagodzeniu nieprzyjemnych objawów menopauzy, łącznie z uderzeniami gorąca, suchością w pochwie oraz nocnym poceniem. Niektóre z tych preparatów zarejestrowane są również do długookresowego stosowania w ramach zapobiegania osteoporozie, która może powodować złamania kości.

Ostatnie badania dotyczące bezpieczeństwa długotrwałego stosowania HTZ
W 2002 roku badanie Women’s Health Initiative (WHI) zwróciło uwagę na problemy związane z bezpieczeństwem długotrwałego stosowania HTZ. Badanie brytyjskie z sierpnia 2003 (Million Women Study (MWS)) oceniało wpływ różnych typów HTZ na ryzyko rozwoju raka piersi u prawie jednego miliona kobiet po menopauzie. Wyniki potwierdziły, że estrogenowa HTZ powoduje niewielkie zwiększenie ryzyka rozwoju raka piersi; w wypadku HTZ skojarzonej ryzyko jest nieco większe. Tibolon, inny typ HTZ, również wykazuje tendencję do zwiększania możliwości rozwoju raka piersi w stosunku do kobiet, które HTZ nigdy nie stosowały.

Ogólne ryzyko rozwoju raka piersi u kobiet stosujących i niestosujących HTZ
U kobiet w przedziale wieku 50-65 lat, które nie stosowały HTZ, rozwój raka piersi występuje średnio u 32 na 1000 kobiet.
U 1000 kobiet w tym samym przedziale wieku, które stosowały wyłącznie estrogenową HTZ przez okres pięciu lat, obserwuje się dodatkowo 1-2 przypadki raka piersi. U 1000 kobiet, które terapię HTZ stosowały przez dziesięć lat, zakłada się 5 przypadków więcej.

U tysiąca kobiet stosujących skojarzoną HTZ przez okres pięciu lat zakłada się dodatkowych 6 przypadków raka piersi, i 19 przypadków więcej, jeśli stosują ją przez okres dziesięciu lat.
Im dłużej HTZ jest stosowana, tym większe jest ryzyko rozwoju raka piersi. Istotne, że we wszystkich przypadkach ryzyko rozwoju raka piersi zmniejsza się po zakończeniu stosowania HTZ. Po upływie pięciu lat od zaprzestania jej stosowania stopień ryzyka powraca do takiego samego poziomu jak u kobiet, które nigdy HTZ nie stosowały.

Ponowna ocena ryzyka i korzyści HTZ
W wyniku rosnących obaw o bezpieczeństwo stosowania HTZ, które były rezultatem wyżej wymienionych badań, grupa ekspertów z kilku krajów europejskich dokonała ponownej oceny stosunku ryzyka do korzyści stosowania HTZ, i określiła nowe zalecenia dla jej stosowania.
Wnioski z ponownej oceny są następujące:

  • Przy krótkookresowej terapii objawów menopauzy stosunek ryzyka i korzyści jest korzystny – HTZ pozostaje zatem odpowiednią metodą leczenia. Należy podawać minimalną skuteczną dawkę przez jak najkrótszy okres czasu.
  • Przy długookresowym stosowaniu HTZ w ramach przeciwdziałania osteoporozie u kobiet ze zwiększonym ryzykiem złamań stosunek nie jest korzystny. HTZ powinna być stosowana tylko u tych kobiet, które nie mogą w ramach zapobiegania osteoporozie stosować innego leczenia.
  • U zdrowych kobiet bez objawów menopauzy stosunek ryzyka i korzyści jest ogólnie niekorzystny, więc HTZ nie jest zalecana.

Dodatek z USA:
Amerykański Urząd ds. Żywności i Leków FDA (The U.S. Food and Drug Administration) nałożył na producentów środków hormonalnych (hormonów syntetycznych) nowy obowiązek, w myśl którego etykiety na opakowaniu środków do zastępczej terapii estrogenowo-progestynowej lub estrogenowej powinny zostać zmienione i zawierać ostrzeżenie lub informację o zwiększonym ryzyku chorób serca, zawału serca, udaru i raka piersi. Ostrzeżenie kładzie nacisk na fakt, że wyroby te (HTZ) nie były przetestowane i zatwierdzone w zakresie zapobiegania chorobom serca.
Informacje na etykietach powinny skłaniać lekarzy do zapisywania jak najniższych dawek produktów estrogenowych i progestynowych oraz maksymalnego skrócenia okresu podawania w celu osiągnięcia zamierzonego efektu leczenia.

Etykieta powinna zawierać tekst: „Hormony zwiększają ryzyko choroby Alzheimera i demencji u kobiet powyżej 64 roku życia.“
W przypadku środków skojarzonych (estrogen i progestyna) należy podać, że taka kombinacja zwiększa ryzyko rozwoju raka piersi i zawału serca.